ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 97



                                               

देवबंद

देवबंद हे उत्तर प्रदेशातील सहारनपूर जिल्ह्यातील एक गाव आहे. या गावात दार-उल-उलूम उर्दू: دارالعلوم دیوبند ही मुस्लिम धर्मातील अभ्यासकांची संस्था आहे. ही संस्था भारतात इस्लाममधल्या कट्टर अशा वहाबी पंथाचे शिक्षण देते. इजिप्त येथील मुस्लिम विद्यापीठा ...

                                               

फतवा

दारुल उलूम देवबंद या भारतातील मुसरमानांच्या सर्वश्रेष्ठ शैक्षणिक संस्थांपैकी एक असणाऱ्या संस्थेने काढलेले फतवे: रक्तदान आणि अवयवदान हराम आहे. मात्र जवळच्या नातेवाइकाला रक्त देण्यास हरकत नाही. वाढदिवसाच्या दिवशी केक कापणे बेकायदेशीर आहे. खरे तर मु ...

                                               

भारतातील तिहेरी तलाक

तिहेरी तलाक किंवा ट्रिपल तलाक हा इस्लाम धर्मातील घटस्फोटाचा एक प्रकार आहे. तलाक म्हणजे घटस्फोट, ट्रिपल तलाक हे तीन वेळा बोलले जाते व त्यानंतर तलाक होतो. इस्लामिक लोकांमध्ये तीन वेळा तलाक असे बोलल्यानंतर त्या व्यक्तीचे एकमेकांशी असलेले नाते संपुष् ...

                                               

मुहंमद पैगंबर

मुहम्मद पैगंबर Muhammad ९ ‍रबीउल अव्वल हिजरी पूर्व ५३ - १२ रबीउल अव्वल हिजरी ११ हे इस्लाम धर्माचे संस्थापक होत. पारंपरिक इस्लामच्या धारणेनुसार ते अल्लाहचे अंतिम प्रेषित होते. इस्लामच्या धारणेनुसार अल्लाहने त्यांच्यामार्फत कुराण हा धर्मग्रंथ लोकां ...

                                               

मोहरम

मोहरम किंवा मुह्हरम हा एक मुस्लिम सण आहे. इस्लामनुसार मोहरम हा वर्षारंभ आहे. मोहरम याचा अर्थ "निषिद्ध, धिक्कार करण्यासारखा" असा आहे.

                                               

रमजान (दिनदर्शिका महिना)

इस्लामी कालगणनेनुसार येणारा ९ वा महिना हा रमझानचा महिना.मुस्लीम धर्मियांसाठी विशेष महत्त्व दर्शवितो.या महिन्यात इस्लामचे श्रद्धावंत सूर्योदय ते सूर्यास्त कडक उपवास करतात.रमझान शब्दाची व्युत्पत्ती म्हणजे तो रमझ या पासून तयार झाला,रमझ चा अर्थ आहे ज ...

                                               

सूफी पंथ

सूफी या शब्दाची व्युत्पत्ती अनेक शब्दांतून झाली आहे, असे मत सूफी अभ्यासक डॉ. अलीम वकील यांनी व्यक्त केले आहे. अरबी भाषेत "सूफ‘ म्हणजे चबुतरा.‘साफ‘ म्हणजे शुद्ध व "सोफिया‘ म्हणजे ज्ञान. या दोन शब्दांपासूनही "सूफी‘ हा शब्द तयार झाला आहे. इस्लामची स ...

                                               

हजरत जर जरी जर बक्ष उरुस

हजरत जर जरी जर बक्ष उर्फ शेख मुन्तज्बोद्दिन यांचा उरूस दरवर्षी डिसेंबर महिन्यात असतो. ७२६ वर्षांची परंपरा लाभलेला खुलताबादचा उरूस म्हणजे सर्वधर्मसमावेशकतेचे प्रतीकच. जातीयवादी आणि धार्मिक तेढ वाढविणा-या आजच्या काळात विविध धर्मीय खुलताबाद उरुसात स ...

                                               

कंबोडियामधील धर्म

बौद्ध धम्म हा कंबोडियाचा अधिकृत धर्म आहे. कंबोडियाच्या लोकसंख्येतील ९७% लोक थेरवाद बौद्ध धर्माचे अनुसरण करतात. इस्लाम, ख्रिश्चन धर्म आणि आदिवासी जीवांचा उर्वरित मोठा हिस्सा आहे. वॅट आणि संघ एकत्र आवश्यक बौद्ध सिद्धांत जसे पुनर्जन्म आणि गुणवत्तेचा ...

                                               

जपानमधील धर्म

जपान देशात शिंटो धर्म आणि बौद्ध धर्म हे प्रमुख धर्म आहेत. सुमारे ९६% जपानी लोक हे बौद्ध किंवा शिंटो, किंवा या दोन्ही धर्मांना एकत्रितपणे मानणारे आहेत. इ.स. २००६ आणि २००८ मध्ये करण्यात आलेल्या सर्वेक्षणानुसार, जपानची ४०% पेक्षा कमी लोकसंख्या संघटि ...

                                               

थायलंड मधील धर्म

थायलंड चा थेरवाद बौद्ध धर्म आहे, जो थाई ओळख आणि संस्कृतीचा अविभाज्य भाग आहे. येथे बौद्ध धर्मातील सक्रिय सहभाग जगात सर्वाधिक आहे. २०१५ च्या जनगणनेनुसार देशाची सुमारे ९५% लोकसंख्या थेरवादी परंपरेतील बौद्ध म्हणून ओळखली जाते. थायलंडमध्ये इस्लाम दुसऱ् ...

                                               

फिलिपाईन्समधील धर्म

फिलिपाईन्स हा आग्नेय आशियामधील एक देश आहे. या देशात किमान ९२% लोक ख्रिश्चन धर्मीय आहेत. पैकी ८१% रोमन कॅथोलिक व ११% प्रोटेस्टंट, ऑर्थोडॉक्स व रेस्टोरिस्टिस्ट आणि बाकीचे लोक इग्लेसिया फिलिपिना इंडिपीएन्टें, इग्लेसिया नि क्रिस्टो, सेव्हेंथ-डे ॲडवें ...

                                               

मलेशिया मधील धर्म

मलेशिया एक बहुसांस्कृतिक आणि बहुधार्मिक देश असून, त्याचा अधिकृत धर्म इस्लाम आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार, देशातील लोकसंख्येच्या ६१.३ टक्के लोक इस्लामचे अनुसरण करतात; तर १९.८ टक्के लोक बौद्ध धर्माचे अनुसरण करतात; यशिवाय ९.२ टक्के लोक ख्रिश्चन धर्म अ ...

                                               

लाओस मधील धर्म

लाओस हा एक आशियाई देश असून त्याचे क्षेत्रफळ २,२०,००० किमी वर्ग आणि त्यात सुमारे ६६ लक्ष लोकसंख्या आहे. जवळजवळ सर्व जातीय समूह थेरवाद बौद्ध धर्माचे अनुयायी आहेत; तथापि, त्यांची लोकसंख्या केवळ ४०-५०% आहे. उर्वरित लोकसंख्या कमीत कमी ४८ विशिष्ट जातीय ...

                                               

श्रीलंका मधील धर्म

श्रीलंका मधील लोक विविध धर्मांचे आचरण करतात. २०११ च्या जनगणनेनुसार, श्रीलंकेत ७०.२% बौद्ध, १२.६% हिंदू, ९.७% मुसलमान आणि ७.४% ख्रिस्ती होते. २००८ मध्ये, गॅलुप सर्वेक्षणानुसार श्रीलंका हा जगातील तिसरा सर्वात धार्मिक देश होता, ९९% श्रीलंकन व्यक्तीच ...

                                               

सिंगापूर मधील धर्म

सिंगापूर हे आग्नेय आशियातील मलाय द्वीपकल्पाच्या दक्षिण टोकास वसलेले द्वीपराष्ट्र आहे. सिंगापूरमधील धर्म वेगवेगळ्या देशांमधून आलेल्या विविध धर्मांच्या मिश्रणामुळे विविध धार्मिक विश्वास आणि प्रथांची विविधता दर्शविते. सिंगापूरमध्ये बहुतेक प्रमुख धार ...

                                               

आश्विन पौर्णिमा

हिंदू पंचांगातील आश्विन महिन्यातल्या या पौर्णिमेला कोजागरी पौर्णिमा किंवा शरद पौर्णिमा म्हणतात. हा हिंदुधर्मातील एक व्रताचार आहे ज्याला सामूहिक स्वरूपात साजरे करताना सण मानले गेले आहे आणि तो उत्साहात साजरा केला जातो. या दिवशी मातापित्यांचा ज्येष् ...

                                               

आषाढ पौर्णिमा

१. या पवित्र पौर्णिमेच्या रात्री सिद्धार्थ गौतमाने माता राणी महामाया यांच्या गर्भात प्रवेश केला होता. २. याच पवित्र पौर्णिमेच्या दिनी सिद्धार्थ गौतमाने आपले शाही जीवन त्यागले होते त्यास महाभिनिष्क्रमण या नावाने ओळखले जाते ३. राजकुमार सिद्धार्थ आण ...

                                               

प्रातःस्मरण

हिंदू धर्मामध्ये पहाटेचा एक धार्मिक विधी म्हणजे प्रातःस्मरण होय. पहाटे उठल्या उठल्या हिंदू धर्मामध्ये देवतांचे स्मरण केले जाते, त्याला प्रातःस्मरण असे म्हणतात. अनेक लोक व्यक्तिशः प्रतिदिनी प्रातःस्मरण करतात. तर काही मंदिरांमध्ये प्रातःस्मरण केले ...

                                               

मंगळागौर

मंगळागौर हे हिंदू धर्मातील एक व्रत आहे. ते श्रावण महिन्यातील प्रत्येक मंगळवारी नवविवाहित महिलेने लग्नानंतर पहिली पाच वर्षे करावयाचे असते. यासाठी अशाच इतर नवविवाहितांनाही बोलावून सकाळी एकत्रित पूजा करतात व त्यानंतर रात्री जागरण करतात. जागरणाच्या व ...

                                               

ॲल्युमिनियमचा नाताळ वृक्ष

ॲल्युमिनियम ख्रिसमस ट्री/नाताळ वृक्ष हा कृत्रिम ख्रिसमस ट्रीचा एक प्रकार आहे जो १९५८ पासून १९६० पर्यंत अमेरिकेत लोकप्रिय होता. जसे त्याचे नाव सुचविते तसे हा वृक्ष ॲल्युमिनियमपासून बनवला जात असे, त्याला चमकीच्या कागदाची सजावट आणि फिरत्या रंगीत चक् ...

                                               

जाॅन कॅल्व्हिन

जाॅन कॅल्व्हिन हा प्रबोधन काळातील एक प्रमुख धर्मसुधारक होता. तो जन्माने फ्रेंच होता, पण त्याला तेथून हद्दपार करण्यात आल्याने तो स्वित्झर्लंडमध्ये जाऊन राहिला. जाॅन कॅल्व्हिन व्यवसायाने वकील होता. त्याने धर्मशास्त्र व तत्त्वज्ञानाचा सखोल अभ्यास कर ...

                                               

जॉन हस

जॅान हस या जर्मनीतील प्राग विद्यापीठातील प्राध्यापकाने जॅान विक्लिफ पासून स्फूर्ती घेऊन धर्मसंस्थेवर जोरदार टीका केली. धर्मसंस्थेत सुधारणा घडवून आणणे अत्यंत गरजेचे आहे असे प्रतिपादन त्याने केले. या धर्मसुधारकाने बायबलचा खरा अर्थ लोकांच्यापुढे मां ...

                                               

हल्डरिश झ्विंग्ली

हल्डरिश झ्विंग्ली हा स्वित्झर्लंडमधील धर्मसुधारक होता. याने स्वित्झर्लंडमधील रोमन कॅथलिक धर्मसंस्थेविरूद्ध लढा दिला होता. त्याने धर्मगुरूंच्या दांभिक वर्तनावर टीका केली. आम्ही पोपला प्रमाण मानत नाही, बायबललाच प्रमाण मानतो अशी घोषणा त्याने केली. स ...

                                               

जॉन विक्लिफ

जॅान विक्लिफ याला युरोपमधील धर्मसुधारणा चळवळीचा आद्यप्रणेता म्हणले जाते. तो धर्मसंस्थेवर टीका करणारा व धर्मसुधारणा चळवळ सुरू करणारा पहिला विचारवंत होता. म्हणून त्याला धर्मसुधारणा चळवळीचा शुक्रतारा मानले जाते. तो इंग्लंडमधील ऑक्सफर्ड विद्यापीठाचा ...

                                               

दयानंद सरस्वती

स्वामी दयानंद सरस्वती हे भारतीय समाजसुधारक व आर्य समाजाचे संस्थापक होते. आक्रमक व निर्भय धर्मसुधारक, कुशल संघटक आणि हिंदी भाषेचे राष्ट्रीय स्वरूप ओळखणारे महर्षी म्हणून ते प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे सत्यार्थ प्रकाश हे पुस्तक प्रसिद्ध आहे. स्वामी दयानं ...

                                               

ह्युस्टन स्मिथ

प्रा. ह्युस्टन कमिंग्ज स्मिथ हे विविध धर्मग्रंथांचा आणि धर्मशास्त्राचा आयुष्यभर व्यासंग करणारे एक विद्वान होते.

                                               

अगरबत्ती

अगरबत्ती किंवा उदबत्ती ही पूजा, धार्मिक विधी व उत्सव यांमध्ये वापरली जाते. ही बराच काळ हळूहळू जळते व सुगंध पसरविते. धूप, ऊद, चंदन, कापूर इत्यादी पदार्थ पुरातन काळापासून जगातील सर्व धर्मातील पूजा व धार्मिक विधींमध्ये वापरले जातात. अगरबत्ती बनविण्य ...

                                               

आरास

राजा, धर्मगुरू, देवदेवता इत्यादिकांच्या आसनाची व आसनाभोवतीची विविध सुंदर वस्तूंनी व आकर्षक रीतीने केलेली मांडणी. अशा प्रकारची आरास राजे, धर्मगुरू, साधुसंत यांचे समारंभ, निरनिराळे आनंदाचे सोहळे, देवदेवतांचे उत्सव इ. प्रसंगी करतात. देवालयातील किंवा ...

                                               

पत्री

मंगळागौर, हरतालिका आदी देवींच्या पूजेच्या वेळी त्यांना पत्री म्हणजे झाडांची पाने वाहण्याची प्रथा हिंदू धर्मात आहे. गणेश पूजनादरम्यानसुद्धा अशाच प्रकारे २१ प्रकारच्या पत्री वाहतात. या प्रथेमागे पूर्वजांचा वैज्ञानिक दृष्टिकोन आहे मानवाच्या सभोवताली ...

                                               

विहार

विहार हे बौद्ध धर्मीयांचे प्रार्थनास्थळ म्हणजेच बौद्ध मंदिर आहे. विहारात बौद्ध भिक्खु-भिक्खुणी निवास करतात. पाली भाषेत विहार हा शब्द आराम या अर्थी वापरलेला आहे. गौतम बुद्धांनी आपल्या अनुयायांना धर्मप्रसारासाठी चारही दिशांना जाण्याचे आदेश दिले होत ...

                                               

दाऊदी बोहरा

दाऊदी बोहरा हा बोहरा समुदायाचा एक छोटा भाग आहे. हा समुदाय इस्माइली शिया गटाच्या आचारविचारांचे पालन करतो. दाउदी बोहरा २१ इमाम असल्याचं मानतात. तैयब अबुल कासिम त्यांचे शेवटचे इमाम होते. त्यानंतर आध्यात्मिक गुरुंची परंपरा या समुदायात आहे. त्यांना दा ...

                                               

दादू पंथ

दादू पंथ हा उत्तर भारतातील एक निर्गुणोपासक धर्मपंथ आहे. त्याला ब्रह्म संप्रदाय, परब्रह्म संप्रदाय किंवा सहज मार्ग अशीही नावे आहेत. दादू दयालने राजस्थानात सांभर येथे १५७३ मध्ये या पंथाची स्थापना केली, असे परशुराम चतुर्वेदी यांचे मत आहे. दादूला वया ...

                                               

आद्य शंकराचार्य

आद्य शंकराचार्य किंवा आदि शंकराचार्य हे अद्वैत वेदान्तमताचे उद्गाते व भारतीय हिंदू धर्मीयांचे तत्त्वज्ञ होते. त्यांनी सांख्यांचा प्रधानकारणवाद आणि पूर्वमिमांसिकांचा ज्ञानकर्मसमुच्चयवाद खोडून काढत अद्वैतवाद प्रस्थापित केला आणि ज्ञानमार्गाचा पुरस्‍ ...

                                               

कन्फ्यूशियस

कॉन्फ्युशिअस, अर्थ. "गुरु कॉंग," हे एक प्राचीन चिनी विचारवंत आणि सामाजिक तत्ववेत्ते होते. चीनी, जपानी, कोरियन व व्हिएतनामी लोकांच्या विचारसरणीवर व जीवनावर त्यांच्या शिकवणीचा आणि तत्वज्ञानाचा प्रभाव दिसुन येतो. कन्फ्युशियस हा चिनी विचारवंत होता. ज ...

                                               

नागार्जुन

नागार्जुन हे भारतीय तत्त्ववेत्ते, खगोलशास्त्रज्ञ, खनिजशास्त्रज्ञ, रसायनशास्त्रज्ञ, वैद्य, शून्यवादाचे उद्गाते व विद्वान बौद्ध भिक्खू होते. ते महायान बौद्ध पंथाचे एक संघटक होते. नागार्जुन हे प्रख्यात बौद्ध आचार्य तसेच बोधिसत्व सुद्धा होते. ते एक त ...

                                               

बोधीधर्म

बोधीधर्म हे एक भारतीय बौद्ध भिक्खू होते. ते इसवी सन ५व्या ते ६व्या शतकात होऊन गेले. झेन बौद्ध संप्रदायाचे ते जनक होते आणि त्यांना ‘दुसरे बुद्ध’ असेही संबोधले जाते. त्यांना कुंगफू चे जनक म्हटले जाते. त्यांचे नेत्र निळ्या रंगाचे असून त्यांचा वशीकरण ...

                                               

असुर

असुर किंवा दैत्य हे हिंदू पुराणांत वर्णिलेले लोक आहेत. असुर हे सुर देव नाहीत असे लोक होय. असुरांकडे देवांप्रमाणेच अमानवी शक्ती असते. अगदी सुरुवातीच्या वैदिक ग्रंथांमध्ये अग्नी, इंद्र व इतर देवांचा उल्लेख असुर ज्ञान, शक्ती आणि प्रदेशांचे अधिपती या ...

                                               

पुंडलिक

पुंडलिक हा विठ्ठलाचा भक्त होता. प्रचलित आख्यायिकांनुसार पुंडलिक पंढरपुरात स्वतःच्या आईवडिलांची सेवा करीत असताना अचानक तेथे विठ्ठलपांडुरंग आला. त्याच्यासाठी पुंडलिकाने पुढे केलेल्या विटेवर तो कंबरेवर हात ठेवून उभा राहिला. पंढरपूरच्या देवळात मूर्ति ...

                                               

आडनाव

बांदकर ही मराठी संज्ञा व्यक्तीचे एक प्रकार ी आहे पदनाम या संस्कृत शब्द त्याचे झाले पद नावं आणि त्याचा अपभ्रंश पड नाव हे पड नाव किंवा पदनाम त्या त्या कुळांना कोणत्या प्रकारची शेती करतो किंवा पशुपालन करतो किंवा कोणत्या फुला फळाच्या बागा लावतो किंवा ...

                                               

जाधव

जाधव हे आडनाव मुख्यतः दक्षिण भारत आणि महाराष्ट्रात आढळतात. भारतीय हिंदु नाव, संस्कृत यादवाचे ‘यदुचे’, ‘यदुचे वंशज’. यदु हे एक प्रख्यात हिंदू राजा होते, ज्याला कृष्णदेवतेचे पूर्वज मानले जात असे, याला कधीकधी यादव म्हणून ओळखले जाते. असे म्हटले जाते ...

                                               

भारतीय आडनावे

कुटुंब नाव किंवा आडनाव हे कुटुंब, घराणे, अथवा मूळ गाव यांचे निदर्शक उपनाम म्हणून वापरले जाते. एकाच नावाच्या अनेक व्यक्ती आढळत असल्यामुळे निश्चितपणे ओळखता यावे, म्हणून त्या त्या व्यक्तीच्या वैयक्तिक नावाबरोबर अधिक नावे जोडण्याची प्रथा पडली असावी. ...

                                               

रामचंद्र

रामचंद्र चितळकर - संगीतकार रामचंद्र नारायण दांडेकर - भाषातज्ज्ञ आणि वैदिक संस्कृतीचे अभ्यासक रामचंद्र नारायण दांडेकर रामचंद्र सिरस रामचंद्र गणेश कुंदगोळकर रामचंद्र कृष्णाजी फाटक रामचंद्र द्विवेदी - गीतकार, कवी आणि गायक रामचंद्र गोपाळ तोरणे - चित् ...

                                               

रामनाथ

रामनाथ परकार - भारताचा क्रिकेट खेळाडू राम नाथ चोप्रा रामनाथ चव्हाण रामनाथपुरम रामनाथ कोविंद - भारतीय राष्ट्रपती रामनाथ केणी - भारताचा क्रिकेट खेळाडू रामनाथ गोएंका - भारतीय राजकारणी

                                               

सिद्धार्थ

सिद्धार्थ गौतम बुद्ध सिद्धार्थ नारायण - अभिनेता सिद्धार्थ त्रिवेदी - क्रिकेट खेळाडू सिद्धार्थ कौल - क्रिकेट खेळाडू सिद्धार्थ महादेवन- गायक सिद्धार्थ मल्होत्रा - अभिनेता सिद्धार्थ जाधव - अभिनेता

                                               

अक्षरपेरणी

अक्षरपेरणी हे मराठी भाषेत प्रकाशित होणारे वाङ्मयीन नियतकालिक आहे. या नियतकालिकाचे संपादक बाळासाहेब घोंगडे आहेत. १५ ऑगस्ट २०१४ रोजी या नियतकालिकाचा पहिला अंक प्रकाशित झाला. तेव्हापासून हे नियतकालिक प्रत्येक महिन्याला पुणे येथून प्रकाशित होते.

                                               

अभिव्यक्ती (त्रैमासिक)

अभिव्यक्ती हे नासिक येथून प्रकाशित होणारे मराठी त्रैमासिक होते. हे त्रैमासिक १९९५ साली सुरु झाले. हे त्रैमासिक अभिव्यक्ती या माध्यमविषयक बिगरसरकारी संस्थेचे प्रकाशन होते. संजय संगवई हे पर्यायी पत्रकारितेचे पुरस्कर्ते या मासिकाचे पहिले संपादक होते.

                                               

इंदुप्रकाश

इंदुप्रकाश या वृत्तपत्राची सुरवात आणि त्यानंतरच्या सुमारे तीस वर्षांनी जी वाटचाल पाहिली त्यात ज्ञानप्रसार, आणि खिस्त्री धर्मप्रचार व त्याची प्रतिक्रिया म्हणून हिंदूधर्माच्या बाजूने झालेले संरक्षणात्मक प्रयत्न या दोन प्रेरणा प्रमुख होत्या. याच काळ ...

                                               

चित्रलेखा (साप्ताहिक)

चित्रलेखा हे एक मराठी साप्ताहिक आहे. हे मुंबईहून ‘चित्रलेखा ग्रुप’ तर्फे प्रकाशित होते. १९५० साली हे साप्ताहिक पहिल्यांदा प्रकाशित केले गेले. ते गुजराती भाषेतूनही प्रसिद्ध होते. दोन्ही भाषेत ह्या साप्ताहिकाने आपापल्या प्रांतात ‘सर्वात जास्त खपाचे ...

                                               

प्रतिष्ठान (नियतकालिक)

प्रतिष्ठान हे मराठी भाषेतुन निघणारे वाङ्मयीन नियतकालिक, मराठवाडा साहित्य परिषदेचे मुखपत्र आहे. सप्टेंबर १९५३ साली गणेशचतुर्थीच्या दिवशी याचा पहिला अंक हैदराबाद येथे प्रसिद्ध झाला. सप्टेंबर १९५७ मध्ये औरंगाबाद येथे परिषदेचे कार्यालय गेल्यानंतर ‘हे ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →