ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 205



                                               

खारफुटी

खारफुटी हा एक समुद्राजवळ वाढणारा, अनेक जातींच्या वनस्पतींचा एक समूह आहे. खारफुटी ही चिखलात, घट्ट माती नसलेल्या जागी आणि भरतीचे पाणी घुसणाऱ्या भागात वाढते. हिची मुळे समुद्राच्या पाण्यातले मिठाचे प्रमाण सहन करू शकतात आणि लाटांबरोबर होणारी जमिनीची ध ...

                                               

खिरणी

खिर्णी किंवा रायन हे आणि चिकू Dubard sapotaceae) ही एकाच सॅपोटेसी या बकुळीच्या कुटुंबातील आहेत. चिकूचे रोप खिर्णीवर कलम केले तर तग धरू शकते. खिर्णी किंवा रायनचे झाड १२-१५ मीटर उंच वाढणारे, पसरणाऱ्या फांद्यांचे असते. हिरवीगार पालवी फांद्यांच्या टो ...

                                               

गणेशवेल

इंग्रजी: American jasmine, bed jasmine, cardinal creeper, China creeper, cupid flower, Cypress vine, hummingbird vine, Indian forget-me-not, Indian pink, Sitas hairs, star glory, star of bethlehem, sweet-willy पंजाबी: ਅਸ਼ਕ ਪੇਚਾ अश्क पेंच, ਇਸ਼ਕ ਪੇ ...

                                               

गम ग्वायकम

गम ग्वायकम हे दक्षिण अमेरिकेत आढळणारे झाड आहे. याची लागवड भारतातही झाली आहे. याची उंची १५-२० फूट असून हे सदाहरित झाड आहे. खोड भुरकट, तुकतुकीत, थोडे फार पेरूच्या खोडासारखे असून त्यावर पांढरे चगदे-चगदे असतात. संयुक्त पाने थोडी जाडसर, गडद हिरवी, चमक ...

                                               

गुंज

गुंज ही भारतात उगवणारी एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे. हिचा वेल असतो. गुंजेची पाने गोडसर असतात व विड्यात वापरतात. पूर्वीच्या काळी, सोन्याचे वजन करावयाचे भारतात वापरले जाणारे हे एक परिमाण होते. एक गुंज=तोळ्याचा ९६वा भाग. गुंजेत दोन जाती आहेत. एक प ...

                                               

गुलबहार टबेबुया

गुलबहार टबेबुया Tabebuia argentea मुंबईतला आणखी एक भरगच्च फुलांनी ड़ंबरून येणारा वृक्ष म्हणजे टबेबुया. फेब्रुवारी- मार्च महिन्यात या निष्पर्ण वृक्षांच्या फिकट गुलाबी जांबळट छटेच्या फुलांची बहार मुंबईतल्या अनेक रस्त्यांवर दिसते. वांद्रयापासून स्वा ...

                                               

गेळफळ

एमेटिक नट इंग्रजी, पतिरी उरिया, मंगरी, गेळ कन्नड, रास, किर्कालू काश्मीरी, गेली कोंकणी, मींढळ गुजराथी, पुंगारै तामिळ, मरंग तेलुगू, मेदेळ नेपाळी, मिंडल पंजाबी, मेनफल, मदन बंगाली, मंगकायी मल्याळम, Randia dumetorum-रेन्डिया ड्युमेटोरम किंवा Catunareg ...

                                               

ग्लिरिसीडिया

मध्य अमेरिकेत जन्मस्थान असलेला गिरीपुष्प हा तसा सर्वत्र आढळणारा आणि सुपरिचित आलेला वृक्ष असून त्याचा प्रसार वसाहतवाद्यांनी कॉफी, कोको यांच्या लागवाडीवर सावली देण्यासाठी कॅरिबिअन बेटे, फिलिपाईन्स, भारत, श्रीलंका आणि पश्चिम आफ्रिका या देशात केला. श ...

                                               

चंदन

चंदन हा छोट्या आकारमानाचा उष्ण कटिबंधीय वृक्ष आहे. याचे खोड सुगंधी आणि थंड असते. मूलतः भारतीय उपखंडातून उद्भवलेला हा वृक्ष आता भारतीय उपखंड, चीन, श्रीलंका, इंडोनेशिया, फिलिपिन्स व वायव्य ऑस्ट्रेलिया या प्रदेशांत याची लागवड केली जाते. हा सदाहरित व ...

                                               

चांदकुडा

चांदकुडा हा भव्य, ७०-८० मीटर उंच व नऊ मीटर घेराचा महान वृक्ष ब्रह्मदेश, श्रीलंका, इंडोनेशिया, मलेशिया आणि भारत या देशांतील सदापर्णी जंगलात सापडतो. चांदकुडाची विविध भाषेतील नावे: कानडी - अजनपत्ती शास्त्रीय नाव - ॲंटिॲरिस टॉक्सिकॅरिया संस्कृत: वल्क ...

                                               

चायनीज फॅन पाम

चायनीज फॅन पाम हा ताडासारखा वृक्ष आहे. उद्यानांचे व घराभोवातालचे सौंदर्य वाढविण्यात याचा उपयोग केला जातो. याची उंची साधारण ३० फूट असते. तैवान आणि दक्षिण चीनच्या समुद्रातील बेटांवर यांची उंची ५० फुटापेक्षा जास्त होऊ शकते. याचे खोड फिकट तपकिरी रंगा ...

                                               

चेंडू फूल

चेंडूफळ चेंडू फळ या वृक्षला चेंडू फुल असेही म्हणतात.एक उंच वाढणारा डेरेदार पर्णसंभार असलेला सदाहरित वृक्ष. हा वृक्ष आकारमानाने गुलमोहर पेक्षा बराच उंच आणि मोठया विस्ताराचा असतो.डिसेंबर-जानेवारी महिन्यात हे झाड लांब देठावर लोंबकळणाऱ्या गोल्फ चेंडू ...

                                               

जांभूळ

जांभूळ हा मूलतः दक्षिण आशिया व आग्नेय आशियात आढळणारा, जंबुल कुळातील सदाहरित, सपुष्प वृक्ष आहे. प्राचीन साहित्यामधील वर्णनाप्रमाणे भारतात हा वृक्ष सहज दिसे,म्हणुनच भारताला जंबुद्विप असेे नाव आहें.याला उन्हाळ्यात फळे जांभळ्या रंगाची आणि गोड-तुरट चव ...

                                               

ज्येष्ठमध

ज्येष्ठमध ही दक्षिण युरोपात व आशियात आढळणारी कडधान्यवर्गीय वनस्पती आहे. हिच्या मुळांपासून गोडसर चवीचा अर्क मिळतो.

                                               

झाड

वनस्पतिशास्त्रामध्ये, झाड बहुतेक प्रजातींमध्ये वाढवलेली देठ किंवा खोड असलेली एक बारमाही वनस्पती आहे. झाडे अंदाजे ३७ कोटी वर्षांपासून अस्तित्वात आहेत. असा अंदाज आहे की जगात जवळजवळ ३००० अब्ज परिपक्व झाडे आहेत. एका झाडाला विशेषत: खोड्यातुन उगविणाऱ्य ...

                                               

तळी वृक्ष

तळी वृक्ष हा सुपारी कुळातील वृक्ष आहे. याचा घेर गोलाकार छत्रीच्या आकाराचा असल्याने याच्या शास्त्रीय नावात कोरिफा आहे. कोरिफा या प्रजातीच्या ८ जाती ऑस्ट्रेलिया आणि आशिया खंडात विशेषतः श्रीलंकेत सापडतात. त्यातील ४ जाती भारतात आढळतात. महाराष्ट्रात त ...

                                               

ताडगोळा पाम

ताडगोळा पाम, पामीरा पाम हा एक वृक्ष आहे. या वृक्षाचे संस्कृत नाव ताल, या ताल नावाचा पुढे अपभ्रंश होऊन त्याचे ताड झाले. ताड वृक्ष साधारणतः ४० फूट इतका उंच वाढतो. पण काही ठिकाणी त्याचे ७० ते ९० फूट उंचीचे वृक्षही आढळले आहेत. याचे खोड काळसर रंगाचे अ ...

                                               

तुती

तुती लागवड पद्धत:- तुती लागवडीसाठी प्रथमतः तुटीच्या कांड्या लाकड घेतली जाते. तेेे ५ते६ इंच उंचीचे व ३ डोळे असणाऱ्या कांड्या जमिनीत उभ्या पुरल्या जातात. व येक डोळा वरती ठेवला जातो. या पद्धती रोप तयार केले जाते. तुती ही एक वनस्पती आहे. रेशीम उद्योग ...

                                               

तेलताड

तेलताड हे नारळासारखी वनस्पती आहे. खाद्य तेलाचे उत्पन्न आणि उपयोगामध्ये नारळानंतर तेल-ताडाच्या तेलाचा दुसरा क्रमांक लागतो. या तेल-ताडाच्या शास्रीय नावातील पहिल्या नावाची उत्पत्ती ओलीया म्हणजे ऑलिव्ह या तेल देणाऱ्या वृक्षाच्या नावावरून झाली आहे. ऑल ...

                                               

त्रिंकोमाली वूड

त्रिंकोमाली वूड हे मलाया द्वीपसमूहातील जंगलात आढळणारा वृक्ष आहे. अंदमान व श्रीलंका हे या वृक्षांचे मूळ प्रदेश आहे. सापडते. या झाडाची उंची साधारण २५-४० फुट असून त्याची पणे साधारण पिंपळाच्या पानाच्या आकारासारखी व तितकीच मोठी असतात. या वृक्षाला मे त ...

                                               

त्वग्रंध्रे

वाहिनीवंत वनस्पतींच्या वायवी अवयवांच्या अपित्वचेत प्रामुख्याने आढळणाऱ्या सूक्ष्म छिद्रांना त्वग्रंध्रे असे नाव आहे. ही छिद्रे व त्यांभोवतीच्या दोन रक्षक कोशिका–म्हणजे पेशी– यांचा अंतर्भाव त्वग्रंध्र या संज्ञेत करावा, अशी विचारसरणी सर्वमान्य आहे. ...

                                               

द्राक्ष

द्राक्ष ही एक वेलवर्गातील वनस्पती आहे. याच्या दोन जाती आहेत: पिवळी द्राक्षे व काळी द्राक्षे. ही फळे उन्हाळ्यात मिळतात. नाशिक जिल्ह्यात द्राक्षाचे प्रचंड उप्तादन होते. सध्या तासगाव,मिरज हे तालुकेही द्राक्षे उत्पादनात अग्रेसर आहेत.येथील द्राक्षांना ...

                                               

नागचाफा

नागचाफा किंवा नागकेशर हा आश्लेषा नक्षत्राचा आराध्यवृक्ष आहे. याला इंग्रजीमध्ये मेस्युआ फेरिआ आहे. हे त्रिपुरा राज्याचे राज्यकीय पुष्प आहे. या वनस्पतीची फुले व कळ्या सौंदर्यप्रसाधनासाठी वापरतात; सुवासिक केसर उशांमध्ये भरतात; फळे खातात आणि बियांचे ...

                                               

निलगिरी (वनस्पती)

निलगिरीची झाडे ऑस्ट्रेलियात तसेच विंचुर,तमिळनाडूमधील निलगिरी पर्वतावर मोठ्या प्रमाणात आढळतात. निलगिरीच्या पानांपासून मिळवले तीव्र गंध असलेले युकॅलिप्टस ऑईल हे डोकेदुखी, दातदुखी, पडसे आदी विकारांत गुणकारी असते. केसांना लावल्यास निलगिरीच्या तीव्र व ...

                                               

पडौक (वनस्पती)

पडौक हा एक पानगळीचा महाकाय वृक्ष असून तो १०० फूट उंच वाढू शकतो. त्याचा बुंधा ६-७ फूट इतका तर त्याची आधारामुळे २० फुटापर्यंत पसरलेली असतात.याच्या विलोप्रमाणे झुकलेल्या फांद्या प्रकर्षाने नजरेत भरतात.संपूर्ण वृक्ष ६-१२ पर्णिका असलेल्या संयुक्त पाना ...

                                               

पांढरकळी

पांढरकळी हे सिंधू नदीच्या आणि काश्मीरच्या पूर्वेस आसामपर्यंत हिमालयात २,००० मी. उंचीपर्यंत व भारतात इतरत्र पानझडी जंगलांत आढळणारे झुडुप आहे. याला कोदरसी; हि. डालमे; सं. भूरी, धूसरा, फली; गु. शीनवी; क. इबत्ती गिड; लॅ. सेक्युरेनेगा व्हिरोजा, फ्ल्यु ...

                                               

पांथस्थचे झाड

पांथस्थ हे एक केळीच्या कुळाशी जवळचा संबंध असलेले झाड आहे. परंतु याचे खोड केळीप्रमाणे नसून ताड-माडाच्या झाडाप्रमाणे खडबडीत असते. पांथस्थच्या झाडाचे मूळ जन्मस्थान मादागास्कर असून याची केळीच्या पानांसारखी पाने पंख्याच्या आकारात रचल्यासारखी दिसतात. प ...

                                               

पायमोज्याच झाड

मुंबईत ‘पेरू बालसम’ किंवा सॅन्टाॅस महाॅगनी हा वृक्ष बऱ्याच वर्षापासून स्थायिक झाला आहे. डॉ. शरदिनी डहाणूकरांनी या वृक्षाचे नाव ‘पायमोज्याचे झाड’ असे ठेवले आहे. त्याची पायमोज्याच्या आकाराची शेंग या नामकरणाला कारणीभूत आहे. मायरोक्झायलॉन बालसासम असे ...

                                               

पिवळा धोत्रा

पिवळा धोत्रा ही काटेरी पाने व देठात पिवळा चीक असलेली वनस्पती आहे. या वनस्पतीचा उगम मेक्सिको येथील आहे. सर्वसाधारणपणे पडीक जमिनीत सहजपणे वाढणारी ही वनस्पती थोडीफार दुर्लक्षित आहे. काटेरी पाने व पिवळा चीकहे या झुडपाचे मुख्य वैशिष्ट्य आहे.

                                               

पुत्रंजीवा

पुत्रंजीवा, पुत्रंजीवा किंवा पुतजन हा एक वृक्ष आहे. उन्हाळ्यात शुष्क हिरवा,पावसाळ्यात गर्द हिरवा आणि हिवाळ्यात गर्द हिरवा असा पर्णसंभार असतो.याची उंची ५०-६० फुट असते.अशा झाडांचा बुंधा घेरदार असतो.त्याला ठिकठिकाणी गाठींची सूज दिसते.एरंडकुळातील हा ...

                                               

फर्न ट्री (वनस्पती)

फर्न ट्री हा मध्यम उंचीचा सदाहरित वृक्ष त्याच्या आदिम सौदर्यामुळे फार आवडीने उद्यानात लावण्यासारखा सरळ खोड आणि नेच्याच्या पानाच्या आकारच्या रुंद संयुक्त पानांमुळेडौलदार दिसणारे हे झाड तसेच फारसे दिसत नाही. फर्न ट्री म्हटलं तरी हे खर नेच नाही हे झ ...

                                               

फिश पॉयझन ट्री

फिश पॅायझन ट्री तथा जमैकन डॅागवूड ट्री हे कॅरिबियन समुद्रातील जमैका बेटावळ आढळणारे वृक्ष आहे. तेथे याचा उपयोग मासे मारण्याकरता होतो. म्हणून त्याला तेथे फिश पॅायझन ट्री असे हि नाव आहे. मार्च ते मे महिन्यात जांभळा किंवा गुलाबी ठिपका असलेली पांढरी फ ...

                                               

बहर

बहर हा, वनस्पतीशास्त्रानुसार, झाडांना अथवा वनस्पतींना आलेला फुलोरा होय. साधारणपणे, झाडांना वसंत ऋतूत बहर येतो. संत्रे, चेरी, पळस, बाभूळ, गुलमोहर ह्या आणि इतर अनेक झाडांना अशा प्रकारचा बहर येतो. काही छोट्या वनस्पतींची फुलेदेखील या काळात फुलतात. हा ...

                                               

बहावा

एक सुंदर वृक्ष म्हणून बहाव्याची सर्वत्र ख्याती आहे. इंग्रजी नाव: Labernum बहावाचे शास्त्रीय नाव ‘कॅशिया फिस्टुला’ हे नाव त्याच्या शेंगेवरून पडले. फिस्टुला म्हणजे पोकळ नळी. या दंडगोलाकार लांबलचक शेंगेतला गाभुळलेल्या चिंचेसारखा गर माकडे, कोल्हे, अस ...

                                               

बाभूळ

बाभूळ हा उष्ण कटिबंधीय प्रदेशातला एक विशाल वाढणारा वृक्ष आहे. बाभळीचे लाकूड कठीण असते. बाभळीच्या खोडाला छेद केल्यास त्यातून डिंक स्रवतो. हा उत्तम प्रकारचा डिंक पाैष्टिक असल्याने त्याचा कूट करून त्यापासून बनवलेले लाडू बाळंतिणीला खायला घालतात. तो व ...

                                               

बोर

बोर हे एक लालसर पिवळट रंगाचे आंबटगोड चवीचे फळ आहे. याचे फार मोठे वृक्ष होत नाहीत आणि या झाडांना काटे असतात. याच्या बीस आटोळी म्हणतात.महाराष्ट्रात मराठवाडा आणि विदर्भ विभागत बोरिंची काटेरी झुडपे आढळतात.

                                               

ब्रह्मकमळ

ब्रह्मकमळ शास्त्रीय नाव: Epiphyllum oxypetalum हे कॅक्टस वर्गातील एक झुडुप आहे. कॅक्टस वर्गातील असूनही त्याच्या पानांना काटे नसतात. पाने मांसल, लांबट, पोपटी हिरव्या रंगाची असून, त्याला पानांवरच पावसाळ्यात वर्षातून एकदा खूप मोठ्या आकाराची, पांढऱ्य ...

                                               

ब्लॅक बीनस् (वनस्पती)

ब्लॅक बीनस् इंग्रजी नाव –castanospermum austraie A.Cunn fabaceae हे झाड ३०-४०असून त्या मानाने छोटे आहे.या छोट्या झाडाच्या फांद्यांवर लाल –पिवळ्या रंगाची फुले येतात.या झाडाचे शास्रीय नाव कॅस्टनोस्पर्मम ऑस्ट्राले. ब्लॅक बीनस किंवा मोरेटॉन–बे चेस्टन ...

                                               

भव्य करमळ

खोड- खोडाचा रंग फिकट तपकिरी असतो. खोडाची आतली साल पांढऱ्या रंगाची असुन त्यावर हिरवे किंवा काळे ठिपके अथवा पट्टे असतात पाने -पाने लक्षवेधक असतात. फांदयाच्या टोकाशी झुबक्यांनी येतात. पानांची लांबी ३० ते ६० सेमी व रुदी१५तेेे ३० सेमी असते. पानांची कड ...

                                               

भुईआवळी

भुईआवळी ही भारतात आढळणारी वनस्पती आहे. इंग्रजी नावे: Chamber Bitter, Gripeweed, Shatterstone, Stonebreaker किंवा, Leafflower.

                                               

भेंड

भेंडी चे झाड हे तपकिरी रंगाची खरखरीत साल असलेले मध्यम आकारचे व छत्रीसारख गोल वाढणारे वर्षभर हिरव्या, पिंपळासारख्या पानांनी आच्छादलेला वृक्ष आहे. याला पिवळ्या रंगाची मोठी, शोभेची फुले वर्षभर येतात. ही फुले जसजशी परिपक्व होतात तशी जांभळट, मातकट लाल ...

                                               

मनी प्लांट

वास्तुशास्त्रानुसार घरात मनी प्लांट लावणे फारच शुभकारक असते. ज्योतिषांच्या मतांप्रमाणे मनी प्लांट शुक्र ग्रहाचा कारक आहे. मनी प्लांट हे घराच्या आतमध्ये किंवा बाहेर दोन्हीकडे लावले जाते. याची पाने गोलसर दिसतात आणि खूप लवकर फोफावतात. या झाडाला फारश ...

                                               

मलबार आलमंड

मलबार आलमंड मलबार आलमंड या झाडाला देशी बदाम असेही म्हणतात.या वनस्पतीचे कुल कॉम्ब्रीटेसी आहे. देशी बदामाच्या झाडाची गळती होताना पानं लाल होतात, पिवळी होतात. असा अखेरचा शृंगार करून मग छानपैकी निरोप घेतात. रस्तोरस्ती, अनेक वसाहतींमध्ये, शिस्तीने चक् ...

                                               

महोगनी (वनस्पती)

महोगनीच्या दोन उपजाती आहेत.स्पॅनिश महोगनी,होंडूरास महोगनी स्वीटेनिया महोगनी मायक्रोफायला साधारणपणे ६० फूट उंच वाढतो.याची वाढ तशी संथच आहे.स्वीटेनिया महोगनी मॅक्रोफायला त्यामानाने झपाट्याने वाढतो आणि जास्त कणखर आहे.हा साधारण ५० ते ७० फूट उंच वाढतो ...

                                               

मादागास्कर कोपल (वनस्पती)

मादागास्कर कोपल हा साधारण २५-४० फुटाचा छोटासा पण पसरलेला पूर्व आफ्रिकी कोपल वृक्ष आहे. गुलमोहर, बहावा यांच्या कुळातील हा वृक्ष संयुक्तपर्णी आहे. दोनच पर्णिका असलेले पान आणि त्या पर्णिकांवरील शिरा उठून दिसतात. या शिरा व्हेरिकोज व्हेन्स॒सारख्या दिस ...

                                               

मुरडशेंग

मुरडशेंग तथा मुरुडशेंग - Sterculiaceae इंग्रजी नाव - East Indian Screw tree. हा एक झुडपासारखा लहान वृक्ष आहे. याची फुले लाल रंगाची दिखाऊ असतात.व ती पावसाळ्यात येतात. औषधांत मूळ व फळ वापरतात. धर्म- मुळाची साल स्नेहन व जराशी ग्राही आहे.ही खत्मी नाव ...

                                               

मेथी

मेथी ही लेग्युमिनोसी कुळातील वनस्पती आहे. ही पाने व बिया या दोन्ही रूपांत वापरली जाते. मेथीची पाने भाजी म्हणून वापरले जातात. तसेच, मेथीदाणे हे मसाल्याचा पदार्थ म्हणून वापरले जातात. कसुरी मेथी नावाने प्रचलित असलेली वाळवलेली मेथीपाने त्यांच्या सुगं ...

                                               

रतनगुंज

रतनगुंज रतनगुंज, वालगुंज शिस्तबद्ध वाढणाऱ्या झाडांच्या घोळक्यात ज्याच्या बेशिस्त वाढीमुळे ओळखता येईल असे झाड म्हणजे रतनगुंज. एक झाड दुसऱ्यासारखं दिसत नाही. कोणाचेही लक्ष वेधून घेण्यासारखे या वृक्षात तसे काहीच नाही. या झाडाच्या लाल चुटूक गुंज बिया ...

                                               

रावण ताड

रावणताड हे नारळासारखा वृक्ष आहे. हा वृक्ष विशेष करून समुद्रकिनाऱ्यालगतच्या प्रदेशात, महाराष्ट्रात अलिबाग आणि मुंबई येथे, गोव्यामध्ये, गुजरातेत दमणमध्ये आढळतो. डॉंकटर वर्तकांनी याला त्याच्या एका मूल खोडावर असलेल्या अनेक शाखांनी भरलेल्या डोक्यामुळे ...

                                               

रास्पबेरी

रास्पबेरी एक बेरी वर्गीय फळ आहे. हे लाल रंगाचे फळ असते. त्याच्या झाडाला देखील रास्पबेरी म्हटले जाते. रास्पबेरी रोज कुळातील रुबस प्रजातिची वनस्पती असून तिच्या अनेक जाति आहेत. ही झुडूप वर्गीय वनस्पती आहे. रास्पबेरी बारमाही झुडूप असून त्यामध्ये लाकड ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →